Mâm ngũ quả ngày Tết Nguyên Đán của người Việt

09/02/2021 13:39 Số lượt xem: 960
Mâm ngũ quả là một biểu tượng đặc trưng không thể thiếu trong phong tục ngày tết của người Việt. Mỗi dịp tết đến xuân về, bên cạnh bánh chưng, hoa mai, hoa đào thì mâm ngũ quả là một trong những thứ quan trọng để trưng bày trên bàn thờ gia tiên trong những ngày tết của người Việt.. Nó mang một ý nghĩa chung sâu sắc là dâng cúng tổ tiên thể hiện lòng hiếu thảo và ước mong những điều tốt lành trong gia chủ và luôn là một phần không thể thiếu trong ngày Tết cổ truyền của dân tộc ta.

Mâm ngũ quả ngày tết

Theo quan niệm người xưa thì ngũ quả thể hiện cho Kim- Mộc- Thủy- Hỏa- Thổ, ngũ quả chỉ sự tập trung đầy đủ của các loại trái cây trong đất trời. Bởi con số 5 là một con số tốt trong quan niệm phong thủy, thể hiện sự bền vững, mạnh mẽ. Chính vì thế mâm ngũ quả ngày tết nhằm thể hiện sự âm dương hòa hợp, sinh sôi nảy nở, phát triển. Và cũng bởi thế, cho nên ông cha ta đã chọn 5 loại trái cây để cúng vào đêm giao thừa để bày tỏ tấm lòng thành kính với các bậc tổ tiên, thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn. Quả là biểu tượng cho sự sung túc với hình tượng mỗi quả là vũ trụ, bên trong quả chứa hạt, tượng trưng cho sao, mang ý nghĩa sinh sôi trường tồn và tái sinh bất tận của sự sống.
Các loại quả được chọn để bày lên mâm ngũ quả tùy thuộc vào quan niệm văn hóa cũng như đặc trưng về sản vật của các vùng miền. Mỗi loại quả có những ý nghĩa riêng, thể hiện qua hình dáng, hương vị, màu sắc hay thậm chí là cả cách đọc tên. Ở mỗi miền, tùy theo quan niệm và phong tục tập quán, mà người ta lại có những cách bày mâm ngũ quả ngày tết khác nhau.
Người miền Bắc bày mâm ngũ quả theo thuyết Ngũ hành trong văn hóa phương Đông là vạn vật dung hòa cùng trời đất. Vì thế, mâm ngũ quả cũng phải phối theo 5 màu: Kim màu trắng, Mộc màu xanh, Thủy màu đen, Hỏa màu đỏ, Thổ màu vàng. Cách bài trí, sắp xếp màu sắc từng loại quả xen kẽ với nhau để đẹp mắt, hợp phong thủy ngày Tết. Tuy không câu nệ nhiều hay ít, nhưng mọi người đều sắm đủ lễ, đủ loại, hoa quả phải thuận theo ý nghĩa để bày cúng.

 

Mâm ngũ quả miền Bắc

Mâm ngũ quả ngày tết của người dân miền Trung. Do trái cây của miền Trung không được phong phú và đa dạng như 2 miền Bắc, Nam, chính vì thế, mâm ngũ quả ngày Tết của miền Trung cũng không quá cầu kỳ và câu nệ về hình thức. Thông thường, người dân miền Trung sẽ có gì cúng đó, chủ yếu là thành tâm. Bởi thế, mâm ngũ quả mỗi nhà lại khác nhau, quả gì cũng được, miễn là tươi ngon.

Mâm ngũ quả miền Trung

Người miền Nam bày mâm ngũ quả theo mong muốn “Cầu sung vừa đủ xài” ước mong năm mới đủ đầy, sung túc, tương ứng với 5 loại quả: Mãng cầu, sung, dừa, đu đủ, xoài. Ngoài ra, còn có thêm quả thơm (dứa) với mong muốn con cháu đầy nhà và một cặp dưa hấu xanh vỏ đỏ lòng để cầu may mắn.Mâm ngũ quả của người miền Nam thể hiện rõ tính bình dị, dân dã và hóm hỉnh. Mỗi người một cuộc sống và mong muốn khác nhau, biết là nào là “đủ”, nhưng ai cũng chỉ cần đủ mà thôi.

Mâm ngũ quả miền Nam

Mâm ngũ quả ngày Tết là nét văn hóa đặc trưng của người Việt, dù có khác nhau giữa các vùng miền nhưng trên hết đều thể hiện sự thành kính hướng về nguồn cội, tổ tiên và ước mong một năm mới an khang, hạnh phúc và đủ đầy.

Nguyễn Thị Thúy – Ban quản lý di tích tỉnh

Giới thiệu Giới thiệu

Chuyên mục Chuyên mục