Người lưu giữ trò chơi trung thu truyền thống ở Song Hồ

12/09/2019 15:24 Số lượt xem: 22

Thời ông cha ta xa xưa trong mỗi dịp tết trung thu có rất nhiều loại đồ chơi truyền thống chứa đựng những ý nghĩa lịch sử, văn hoá của dân tộc. trước sự phát triển xã hội, xuất hiện nhiều loại đồ chơi hiện đại, bắt mắt, vì vậy đa số các món đồ chơi đó đã bị chìm vào quên lãng, trong đó có con phỗng đất. Tuy nhiên tại thôn Đông Khê xã Song Hồ huyện Thuận Thành vẫn đang có một cặp vợ chồng già vẫn miệt mài với nghề làm phỗng đất để lưu giữ truyền thống văn hóa của dân tộc. Đó là vợ chông ông Phùng Đình Giáp và bà Nguyễn Thị Điều.

Sinh ra trong một ngôi làng có nghề truyền thống làm tranh dân gian, cũng như bao người khác ông Phùng Đình Giáp thôn Đông Khê xã Song Hồ huyện Thuận Thành  bắt đầu nặn phỗng đất từ những năm lên 8,9 tuổi. Đến nay sau hơn gần 60 năm trải qua bao thăng trầm những con phống đất vẫn được ông và gia đình gìn giữ  và gắn bó với nghề truyền thống của gia đình.  Ông Giáp cho biết:  nghề làm phỗng đất rất công phu, tỉ mỉ, đòi hỏi sự khéo léo qua nhiều thế hệ người thợ phải thổi hồn được vào nhân vật để mang tính nghệ thuật, sáng tạo và đậm chất dân gian xưa cũ của cha ông để lại. Phỗng đất là món đồ chơi làm bằng đất thó hay còn gọi là đất sét, đào sâu dưới bề mặt 2-3 mét rồi mang về phơi khô giã nhỏ, sàng lấy hạt đất mịn sau đó đem nhào trộn với bột giấy. Sau khi nặn xong, đem phơi qua dưới ánh nắng cho se lớp mặt rồi phủ một lớp điệp trắng trước khi vẽ mầu, phơi khô dưới nắng mặt trời. Mầu để vẽ cho những nhân vật phỗng cũng chỉ có 5 mầu cơ bản xanh, đỏ, vàng, trắng, đen nhưng không vì thế mà làm mất đi vẻ sinh động của từng nhân vật.

Trong mâm cỗ Trung thu ngày xưa, ngoài mâm ngũ quả, bánh kẹo… nhất định phải có một bộ phỗng đất, đèn ông sao và một ông tiến sĩ giấy. Mâm cỗ này sau đó sẽ được bày ở sân nhà, dưới ánh trăng sáng vằng vặc để chờ trẻ con đi rước đèn trong xóm về sẽ tập trung bên mâm cỗ trông trăng, nghe ông bà, cha mẹ giảng giải về ý nghĩa của bộ phỗng đất. Thường thì một bộ phỗng đất gồm 5 nhân vật: Con chim bay trên trời thể hiện cho khát vọng hòa bình; con rùa gắn với biển cả bao la và hình tượng con rùa trong tâm trí người Việt là biểu tượng tâm linh được thần thánh hóa; nhân vật người già và trẻ em biểu đạt sự nối tiếp truyền thống; nhân vật hình phật ở vị trí trung tâm mang ý nghĩa tâm linh, giáo dục con cháu sống hòa thuận, thương yêu nhau, còn đối với người lớn thì mang ý nghĩa tượng trưng gợi nhớ hoài niệm xưa kia.

Không ai nhớ rõ giá một bộ phỗng đất ngày đó bao nhiêu, nhưng bây giờ, một bộ phỗng đất truyền thống mà gia đình ông Giáp làm cũng chỉ có giá  từ 100 đến 300 nghìn đồng, rồi những con nhỏ hơn cũng chỉ có giá vài chục nghìn. Nếu so sánh với đồ chơi hiện nay về giá thì phỗng đất rẻ hơn rất nhiều và lại mang ý nghĩa văn hoá lớn.

Quốc Hoàn