SÂU KEO MÙA THU HẠI NGÔ VÀ BIỆN PHÁP PHÒNG, CHỐNG

21/08/2019 07:44 Số lượt xem: 82
Theo Cục Bảo vệ thực vật, sâu keo mùa thu (Spodoptera frugiperda) đã xuất hiện ở nước ta từ tháng 4/2019.

Sau khi xâm nhập sâu đã phát sinh và gây hại cục bộ ở hầu hết các tỉnh trồng ngô trên cả nước. Sâu có khả năng di chuyển xa, phát tán mạnh, khả năng sinh sản rất cao, là loài sâu hại đa thực có thể ăn hơn 300 loài thực vật, bao gồm ngô,  lúa, kê, mía, hại nặng trên ngô, nhất là ngô ngọt, ngô nếp và ngô rau. Ngày 15/7/2019, Bộ Nông nghiệp và PTNT đã ban hành chỉ thị số 4962/CT- BNN-BVTV về việc tăng cường công tác phòng chống sâu keo mùa thu hại ngô. Tính đến ngày 19/7/2019, sâu keo mùa thu gây hại 7.525,3 ha ngô hè thu của các tỉnh phía bắc, trong đó nhiễm nặng 2.740,8 ha; phân bố ở 15 tỉnh như Sơn La, Điện Biên, Phú Thọ, Yên Bái, Hà Nội, Hà Nam, Thái Bình, Vĩnh Phúc, Bắc Giang, Lai Châu, Lào Cai, Bắc Kạn...

Tại tỉnh Bắc Ninh, vụ hè thu năm 2019, tính đến ngày 14/8 toàn tỉnh gieo trồng 233,9 ha ngô, qua theo dõi cho thấy sâu keo mùa thu phát sinh và gây hại, mật độ sâu non phổ biến 1-3 con/m2 cao 5-7 con/m2, cục bộ 15-20 con/m2 sâu hại làm lá bị thủng, lỗ trỗ và chui vào nõn, cắn chồi non của cây; diện tích nhiễm 33 ha, phân bố ở các huyện Gia Bình, Tiên Du, Lương Tài, Quế Võ. Ngô vụ hè thu trồng chủ yếu trên đất bãi và dải vụ nên sâu keo mùa thu gây hại liên tục, gối lứa, vì vậy diện tích nhiễm và mức độ hại sẽ gia tăng nên cần thường xuyên kiểm tra đồng ruộng và tổ chức phun trừ kịp thời hạn chế mức độ hại. Đây cũng chính là nguồn sâu chuyển tiếp gây hại sang ngô vụ đông.  

Vụ đông năm 2019 - 2020, kế hoạch toàn tỉnh gieo trồng 550 ha ngô. Để hạn chế đến mức thấp nhất thiệt hại do sâu keo mùa thu gây ra cho sản xuất ngô, cần hiểu rõ đặc điểm phát sinh gây hại và áp dụng tổng hợp các biện pháp giảm mật độ sâu, góp phần bảo vệ và phát triển sản xuất an toàn như sau:

* Đặc điểm hình thái, sinh học: Sâu có tên khoa học là Spodoptera frugiperda J.E.Smith, thuộc Bộ cánh vảy, họ ngài đêm. Vòng đời sâu dài ngắn phụ thuộc nhiều vào nhiệt độ, dao động từ 30 ngày đến 60 ngày, trải qua 4 pha phát dục:

- Trưởng thành có màu nâu nhạt, xám với một đốm hình bầu dục màu xám trắng - vàng rơm; hoạt động về đêm, từ khi vũ hóa đến đẻ trứng có thể bay nhiều km để tìm nơi đẻ trứng, thời gian sống trung bình 12-14 ngày.

- Một con trưởng thành cái có sức đẻ từ 6-10 ổ trứng tương đương 1.000-2.000 trứng, mỗi ổ trứng khoảng 100 - 200 quả; trung bình từ 3-5 ngày trứng nở thành sâu. Ổ trứng thường được bao phủ bởi một lớp lông màu hồng xám do trưởng thành cái tạo ra sau khi đẻ trứng.

Sâu non cuối tuổi 4, đầu xuất hiện “chữ Y ngược”

- Sâu non có 6 tuổi, tuổi 1-2 cơ thể màu xanh nhạt - vàng nhạt, dài 0,5mm; khi tuổi 3-6 có màu nâu xám - nâu sẫm với các sọc dọc thân, lên tuổi 3 sâu non dài 6-9 mm, tuổi 6 đẫy sức dài 30-40mm. Trên trán sâu non tuổi lớn(từ tuổi 4 trở đi) nhìn rõ chữ Y ngược màu vàng, mặt lưng màu đen với lông cứng dài. Trên mặt lưng đốt bụng cuối có 4 đốm đen được sắp xếp thành hình vuông trong khi các đốt khác có 4 đốm đen xếp thành hình thang. Khi sâu non mới nở di chuyển đến những vị trí có lá non,  có thể nhả tơ để nhờ gió phát tán đến các cây khác gần đó để gây hại. Sâu non tuổi 1-2 ăn biểu bì ở mặt dưới của lá non gây ra các vết hình vuông hoặc hình chữ nhật màu trắng đặc trưng. Sâu non tuổi lớn hơn ăn khuyết lá, nếu nguồn thức ăn khan hiếm chúng ăn cả các phần xanh, mềm của cây. Sâu non tuổi lớn có thể cắn chết sâu tuổi nhỏ. Thời gian pha sâu non kéo dài từ 14-21 ngày, nếu ẩm độ cao, nhiệt độ thấp thì kéo dài khoảng 30 ngày.

Màu sắc của sâu non

- Nhộng: là loại nhộng bọc, có màu nâu cánh dán sáng bóng, ẩn nấp trong đất sâu từ 2-8cm, sau thời gian từ 9-13 ngày mới vũ hóa bắt đầu một vòng đời mới.

* Biện pháp phòng, chống:

Sâu keo mùa thu là loài sâu hại mới, trưởng thành có thời gian sống khá dài, đẻ trứng rải trong khoảng 2 tuần nên trứng nở rải rác, nhiều lứa gối nhau trên đồng ruộng, khó kiểm soát, khó khăn cho công tác phòng, chống do vậy cần áp dụng tổng hợp các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp ngay từ đầu vụ sản xuất.

Chủ động thực hiện các biện pháp về canh tác, biện pháp thủ công để phòng ngừa sớm như làm sạch cỏ dại, dọn tàn dư cây trồng nhằm hạn chế nơi trú ẩn của sâu; phơi đất khô và làm đất kỹ để diệt sâu non, nhộng trong đất; trồng ngô xen canh với cây lạc hoặc luân canh với cây lúa. Thường xuyên kiểm tra ruộng ngô, ngắt tiêu diệt ổ trứng, bắt giết trưởng thành và sâu non khi cây ngô còn nhỏ (ngô mới trồng đến xoáy nõn).

Tiếp theo cần ưu tiên biện pháp sinh học, sử dụng bẫy bả chua ngọt để dẫn dụ tiêu diệt trưởng thành, giảm sử dụng hóa chất để bảo tồn thiên địch, bảo vệ môi trường. Bả chua ngọt với cơ chế dùng dung dịch chua ngọt hấp dẫn trưởng thành đến hút mật (trưởng thành có tập tính ăn thêm trước khi giao phối, đẻ trứng), trong bả có thuốc bảo vệ thực vật sẽ làm trưởng thành ngộ độc chết; bả đơn giản, dễ làm, rẻ tiền, hiệu quả cao hơn nữa cây ngô không bị tiếp xúc trực tiếp với thuốc BVTV nên rất an toàn. Lưu ý thuốc pha vào bả nên chọn thuốc độc qua đường miệng, không có mùi như  Oshin 20WP; Ohayo 100SC; Marshal 200SC; Regent 800WG...

Biện pháp sử dụng thuốc bảo vệ thực vật: phun khi có mật độ sâu non từ 4 con/m2 trở lên(sâu non đa số tuổi 1-3), luân phiên các loại thuốc như: Obaone 95WG; Radiant 60SC; Ammate 150EC; Angun 5WG, nếu mật độ cao phun 2 lần cách nhau từ 3-5 ngày; phun vào chiều mát, phun vào nõn và ướt đều cây ngô; tuân thủ nguyên tắc 4 đúng và thu gom bao bì thuốc sau sử dụng.

Nguyễn Thị Ngọc Hà
Nguồn: Sở Nông nghiệp và PTNT