Việc triển khai đồng bộ Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số trên địa bàn tỉnh là bước đi quan trọng góp phần nâng cao nhận thức, lan tỏa những giá trị tích cực, xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh, văn minh và thúc đẩy phát triển xã hội số tại Bắc Ninh.
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, môi trường số đã trở thành không gian sinh hoạt, học tập, làm việc và giao tiếp không thể thiếu của mỗi người dân. Cùng với những lợi ích to lớn, môi trường số cũng đặt ra nhiều thách thức như tin giả, thông tin xấu độc, hành vi xúc phạm danh dự, lừa đảo trực tuyến, bạo lực mạng, quảng cáo sai sự thật và nhiều biểu hiện ứng xử thiếu chuẩn mực. Trước yêu cầu đó, việc Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh ban hành Kế hoạch số 262/KH-UBND tỉnh ngày 14/7/2026 về việc triển khai thực hiện Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số theo Quyết định số 423/QĐ-BVHTTDL ngày 05/3/2026 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch là bước đi kịp thời, thể hiện quyết tâm xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh, nhân văn và giàu bản sắc văn hóa Việt Nam.
Lan tỏa giá trị tích cực để hình thành văn hóa ứng xử trên môi trường số
Nhiều năm qua, Bắc Ninh luôn nằm trong nhóm các địa phương đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển chính quyền số, kinh tế số và xã hội số. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, công nghệ càng phát triển thì yêu cầu về văn hóa ứng xử trên không gian mạng càng trở nên cấp thiết.
Không ít vụ việc phát tán tin giả, livestream phản cảm, bình luận xúc phạm danh dự người khác, quảng cáo sai sự thật hay lợi dụng mạng xã hội để trục lợi đã tác động tiêu cực đến môi trường thông tin. Những hành vi này không chỉ vi phạm pháp luật mà còn làm xói mòn các giá trị văn hóa, ảnh hưởng đến niềm tin xã hội.
Chính vì vậy, Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số không đơn thuần là những quy định mang tính khuyến nghị mà còn là hệ thống chuẩn mực nhằm định hướng hành vi của các tổ chức, cá nhân khi tham gia không gian mạng. Kế hoạch của tỉnh Bắc Ninh đã cụ thể hóa các nội dung của Bộ Quy tắc thành nhiệm vụ phù hợp với điều kiện thực tiễn địa phương, hướng tới mục tiêu xây dựng văn hóa số trở thành một bộ phận quan trọng của xã hội số.
Xây dựng văn hóa ứng xử trên môi trường số không thể chỉ dựa vào các quy định hay chế tài xử lý vi phạm mà trước hết phải bắt đầu từ việc nâng cao nhận thức và ý thức tự giác của mỗi tổ chức, cá nhân. Khi mỗi người hiểu rõ trách nhiệm của mình trong việc tiếp nhận, chia sẻ và sáng tạo thông tin, những chuẩn mực ứng xử văn minh sẽ dần được hình thành, góp phần xây dựng một môi trường mạng an toàn, lành mạnh và nhân văn.
Trong bối cảnh mạng xã hội trở thành kênh thông tin có sức lan tỏa mạnh mẽ, việc truyền thông những giá trị tích cực ngày càng đóng vai trò quan trọng. Không chỉ các cơ quan báo chí, truyền thông, mà đội ngũ người có ảnh hưởng trên mạng xã hội, các nhà sáng tạo nội dung số, văn nghệ sĩ và cộng đồng người dùng đều có thể trở thành những "đại sứ" lan tỏa lối sống đẹp, ứng xử văn minh và tinh thần trách nhiệm trên không gian mạng. Mỗi bài viết đúng đắn, mỗi bình luận có văn hóa hay mỗi thông tin được kiểm chứng trước khi chia sẻ đều góp phần tạo dựng một môi trường số tích cực.
Tại Bắc Ninh, cùng với việc đẩy mạnh tuyên truyền, nhiều mô hình truyền thông sáng tạo đã được triển khai nhằm lan tỏa những thông điệp tích cực đến cộng đồng. Việc thành lập Câu lạc bộ "Niềm tin số Bắc Ninh" với sự tham gia của các KOL, người sáng tạo nội dung có sức ảnh hưởng là một cách làm mới, phù hợp với xu hướng truyền thông hiện đại. Thông qua tiếng nói và sức lan tỏa của những cá nhân có uy tín trên môi trường số, các thông điệp về ứng xử văn minh, sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm sẽ đến gần hơn với người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, góp phần đưa những chuẩn mực văn hóa số trở thành hành động tự giác trong đời sống hằng ngày.
Lễ ra mắt Câu lạc bộ "Niềm tin số Bắc Ninh"
Chung tay xây dựng môi trường số an toàn, văn minh
Xây dựng văn hóa ứng xử trên môi trường số không phải là câu chuyện của riêng cơ quan quản lý hay một tổ chức nào, mà là trách nhiệm và sự chung tay của cả cộng đồng trong việc tạo dựng không gian mạng an toàn, văn minh và nhân văn. Bên cạnh công tác tuyên truyền, việc trang bị kỹ năng số, hoàn thiện cơ chế quản lý, ứng dụng công nghệ và phát huy vai trò của các tổ chức, cá nhân sẽ góp phần hình thành môi trường mạng an toàn, văn minh và nhân văn.
Để những chuẩn mực văn hóa số đi vào cuộc sống, các giải pháp cần được triển khai đồng bộ. Trong đó, giáo dục là nền tảng để xây dựng thế hệ công dân số có trách nhiệm. Việc lồng ghép nội dung về văn hóa ứng xử trên môi trường số vào nhà trường sẽ giúp học sinh, sinh viên nâng cao kỹ năng nhận diện tin giả, phòng tránh lừa đảo trực tuyến, bạo lực mạng và sử dụng Internet an toàn. Cùng với đó, công tác quản lý nhà nước cần được đổi mới theo hướng hiện đại, kết hợp tuyên truyền với kiểm tra, giám sát, ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) và phân tích dữ liệu để kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm trên môi trường mạng.
Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số góp phần tăng cường bảo vệ trẻ em trên không gian mạng
Để các giải pháp phát huy hiệu quả, cần có sự phối hợp giữa các cấp, các ngành, địa phương, tổ chức chính trị - xã hội, cơ quan báo chí, doanh nghiệp và cộng đồng người sử dụng mạng xã hội. Báo chí, truyền thông tiếp tục giữ vai trò định hướng dư luận, lan tỏa những câu chuyện đẹp, mô hình hay, đấu tranh với tin giả, tin xấu độc; đồng thời mỗi cán bộ, công chức, viên chức, đoàn viên, thanh niên, học sinh, doanh nghiệp, người sáng tạo nội dung số và mỗi người dân cần phát huy trách nhiệm trong việc kiểm chứng thông tin, ứng xử văn minh và lan tỏa các giá trị tích cực trên không gian mạng.
Việc triển khai Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số không chỉ góp phần xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh, văn minh mà còn tạo nền tảng quan trọng để hình thành công dân số có trách nhiệm, phát triển văn hóa số và thúc đẩy xã hội số phát triển bền vững. Đây cũng là một trong những yếu tố góp phần nâng cao hiệu quả chuyển đổi số, xây dựng hình ảnh Bắc Ninh năng động, hiện đại, giàu bản sắc và thân thiện trên môi trường số.
